Kilis Yardımlaşma derneği  

Sevgisiz dostluk olmaz!

Devamı  

NEVİN BALTA'NIN SON
KİTABI YAYINLANDI

 Devamı 

 Orhan SELEN

Devamı

         “MEKAN TOPLUMSAL BİR ÜRÜNDÜR”
                                                                         Lefebvre


          Haftanın belirli günlerinde kurulan ve yaşamımıza renk ve huzur veren semt pazarının önem ve mahiyetine geçmeden önce , İstanbul’da kadınların kurduğu halk pazarına bir göz atalım.

          Almış olduğum bilgilere göre, İstanbul’da kadınların kurduğu iki pazar olduğu bildirilmektedir. Birincisi, dünya tarihinde yüzyıllar boyunca tek olma özelliğini taşıyan ilk kadınlar hastanesi Haseki Külliyesi çevresinde teşekkül ettirilen ‘Kadınlar Pazarı’dır. Fatih sınırları içerisinde kurulan pazarın bağlı olduğu semt, Kanuni Sultan Süleyman’ın Haseki Hürrem Sultan adına inşa ettirilen külliye ve hastaneden ötürü Haseki ismiyle anılmıştır.

          Haseki çevresinde kurulan semt pazarları haftada 1 kurulur ve buralara sadece orta yaşlı ve ihtiyar kadınlar gelip bir şeyler satarak evlerinin ihtiyaçlarını karşılarlardı. Bu pazarlar aynı zamanda ‘Avrat Pazarı’ diye anılmıştır. Daha sonraları dükkanların inşa edilmesiyle sabit çarşı halini almıştır.

          İstanbul’da ikinci kadınlar pazarı ise Saraçhane civarında kurulmuştur. Bozdoğan Su Kemeri dibinde 1908 yılında kurulan pazar, Fatih Camii’nin yer aldığı tepe ile Süleymaniye Külliyesi’nin yer aldığı tepe arasında uzanan yol üzerinde işlek bir kavşak noktasında yer almaktaydı.

         Peki bu pazar yerine neden ‘Kadınlar Pazarı’ denilmiştir? Balkan Savaşı sonrasında İstanbul’a göç eden Müslümanlar, medrese, han, hamam, mektep ve cami avlusu gibi yerlerde misafir edilmişlerdi. Burada iskan edilen muhacirlerin mağduriyetlerini biraz olsun hafifletebilmek adına Fatih merkezi içerisindeki bu merkezi nokta, kadınlara mahsus bir pazar yeri olarak belirlenmişti. İlk zamanlar Perşembe ve Cuma günleri kurulan pazar, zamanla daimi bir hal almıştır. Bu gelenek Cumhuriyet’e kadar da devam ettirilmiştir.

        Cumhuriyet’in kurulmasından itibaren kadın-erkek herkese hitap eden bir pazar yeri haline gelse de Kadınlar Pazarı yeri olarak adlandırılmaya devam etmiştir. 1950 yıllarında yapılan bir düzenlemeyle her ağaç altına bir el tezgahı konulmuş. 1980’ler de ise satılan ürünlerde büyük bir değişim yaşanmıştır. İstanbul’un genelinde yaşanan göçle pazarın da çehresi değişmiştir. Doğu ve Güneydoğulu kebapçıların yer aldığı bir alan haline  gelen pazara Siirtliler Pazarı’da denilmiştir. Zamanla insan profili değişen pazar, Doğu ve Güneydoğu illerini temsil eden dükkan ve kahvehanelerle bezenmiştir.

         Günümüzde pazar yerleri, büyük kentlerde halkın kolayca ulaşabileceği yerlerde, haftanın tüm günleri kalıcı olarak ya da bir veya birkaç gününde geçici olarak çarşılardır. Semt pazarları ise kentin belirli bölgelerinden haftanın genellikle bir günü kurulan geleneksel alışveriş mekanlarıdır.

          Gerek semt pazarları, gerekse pazar yerleri, sadece haftalık ihtiyaçlarımızı almakla kalmayıp, çeşitli ürünleri görerek, seçerek ve taze olarak temin etmekteyiz. Ayrıca manav ve marketler de arayıp bulamadığımız sebze ve meyve gibi ürünleri, pazarda rahatça bulabiliyoruz.

         Gelelim pazar alışverişlerinin insan üzerinde yaratmış olduğu huzur olayına. Yapılan araştırmalar neticesinde, pazar yerlerinde dolaşmak suretiyle alış veriş yapanlarda stresin azaldığı, hatta bu yerlerde olumsuz düşüncelerin bile yavaş yavaş kaybolduğu da tesbit edilmiştir.

         Hoşça kalın...