Son Dakika :   
 
 
 
TEOG Kalkıyor mu?
 
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, katıldığı canlı yayında TEOG hakkında önemli açıklamalarda bulundu. 
Devamı

 

 
          
  Devamı

Magazin

Hande Erçel dansıyla herkesi büyüledi

 

 Devamı 

 

AKPINAR Temmuz 2017 Sayısı

 

Hava Durumu Bilgileri

 
Döviz Kurları
altın fiyatları



 
 
Ziyaretçiler
Toplam Ziyaretçi :  15675780
Bugün Ziyaretçi :  2650
Aktif Ziyaretçiler :  164

“PIRASA PARA İLE, HER ŞEY SIRA İLE”
 
 
 
Başlık Antalya ilimizden (Akseki) derlenen kalıplaşmış sözlerimizden birisi. (1) Tahmin ettiğiniz gibi bugün konumuz, pırasa.  Latince “prasinıs”, Rumca “prasa”, Farsça “perâse”, Arapça “kürrâs”, Almanca “lauch”, Fransızca “poireau”, İspanyolca “puerro”, İngilizce “leek” olarak söylenen pırasa,   “prason” sözcüğünden dilimize geçmiştir. (2) Tarihinin çok eskilere uzandığını, eski Mısır halklarının,  Hititlerin, İbranilerin, Romalıların bu sebzeyi tanıdıklarını biliyoruz. (3)
 
Bu çok yıllık antik  kış sebzesinin içeriğinde bol vitamin, demir, kalsiyum, fosfor, magnezyum, potasyum, çeşitli nitrit ve oligo-elementler bulunur. Yararları pek çoktur. Örneğin pekliği giderir, tok tutar, barsakları yumuşatır, kanı temizler ve toksinleri organizmadan atar. (4)
 
Kamışlı pırasa (uzun bir cins pırasa) ya da kamış pırasası, kara pırasa ve Şam pırasası (kürras-ı Şâmî- dibi soğan şeklinde bir pırasa çeşidi) gibi çeşitleri vardır. Ülkemizde iki çeşidi yaygındır. Uzun ve beyaz yapraklı “kamış pırasası” ve boyu daha kısa ve yaprakları yeşil olan “kara pırasa.” Kamış pırasasına İstanbul’da “kartal pırasası”, Bursa civarında “İnegöl pırasası” da denir. (5) Denizpırasası, denizlerde yetişen bir tür yosundur. Yer pırasası
(Leonurus) ise Ballıbabagillerden, eskiden hekimlikte terletici olarak kullanılan bir bitkidir ve elbette bugün konumuzun dışındadır.
 
Akdeniz Bölgesinde doğal olarak yetişmesi Ülkemiz mutfağı gibi Fransa ve Balkan ülkelerinin mutfaklarını da etkilemiştir. Ülkemizde kalyesi, dolması, kavurması ve  yahnisi ilk aklıma gelenler. Mevlâna’nın eserlerinde adı geçtiğini, Saray kayıtlarında Fatih Sultan Mehmet’e yumurtalı pırasa pişirildiğini elbette biliyoruz. (6)
 
Sadece Samsun ilinden verilecek birkaç yemek bile sebzenin mutfaklarımızda ne kadar yaygın olduğunu gözler önüne sermektedir. Örneğin, sebzeli mısır ekmeği, pırasa çullaması, pırasa koruklusu, pırasa mıhlaması, zeytinyağlı pırasa dolması ve zeytinyağlı pırasa gibi. Pırasa mıhlaması (Karaman), pırasalı börek (Isparta) ve pırasa paçası (Denizli, Orta Anadolu), Erzincan’ın pırasalı köfte yemeği “ekşili köfte”  gibi  örnekler elbette çoğaltılabilir. Pırasa ogreten ve  ekşili pırasa gibi yemekleri de unutmamak koşuluyla..
 
Pırasanın esin verdiği alan sadece mutfaklarla sınırlı değildir, sözlü kültürümüzde de yansımalarını görebiliriz. Gür bıyıklı kimselere bazen “pırasa bıyıklı” denildiğini çoğumuz biliriz.  Argodaki “Pırasa mı dedin?” cümlesinin taşıdığı anlamı bilmeyebilirsiniz ama.. “Birisinin söylediği sözle alay etmek, bu sözün anlamsız, geçersiz olduğunu belirtmek için söylenen”  ve duyulması hiç arzu edilmeyen bir cümledir. (7) Umarım bir kabadayının Savulun! Biçerim! Pırasa mı dedin?” cümlesini hiç duymaz (8)  ve “pırasa gibi saçları” ile göz zevkinizi bozacak biri ile de hiç karşılaşmazsınız. Ama  sırayı bozan birini görünce şu atalar sözünü (9)  anımsayabilirsiniz. “Pırasa para ile, her şey sıra ile.” Atalar sözünü sırayı bozan kişiye  söyler misiniz, söylemez misiniz onu bilemem ama  size sızma zeytinyağının içerisinde tüm güzelliği size göz kırpan pırasanın tadına bakmanızı hararetle önerebilirim.  
 
Kalınız sağlıcakla..
 
ZEYTİNYAĞLI PIRASA     
Malzemeler:
1 kg. pırasa
1 kahve fincanı zeytinyağı
3 adet orta boy havuç
1 tatlı kaşığı şeker
Tuz, ve 2 kahve fincanı su
Hazırlanışı:
Soyulmuş pırasalar 2 cm uzunluğunda, havuçlar 1 cm kalınlığında yuvarlak doğranır. Tencereye zeytinyağı konur, havuçlar biraz sarartılır. Sonra ayıklanmış, yıkanmış ve doğranmış pırasalar tencereye eklenerek yaklaşık 5 dakika sote yapılır. Suyu eklenir, 10 dakika sonra tuz ve şeker eklenerek sebzeler yumuşayıncaya kadar pişirilir. Serviste kırmızı biber serpilir, limon ve maydanoz ile süslenir. Ilık yenilmesi tavsiye edilir.  
 
Not: Arzu edilirse soğan ve domates salçası konulabilir. Yukarıdaki ölçü için bir tane soğan ve ½ yemek kaşığı salça yeterlidir.  Arzu edilirse pirinç de eklenebilir. Pirinç  eklenmesi düşünüldüğünde su miktarı artırılmalıdır.
 
KAYNAKLAR:
1) Bölge Ağızlarında Atasözleri ve Deyimler, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Ankara, 2004, c.1, s. 556.
2) Eyüpoğlu, İsmet Zeki. Türk Dilinin Etimoloji Sözlüğü, Sosyal Yayınlar, İstanbul, 1988, s. 556.
3) Şenyapılı, Önder. Damakta Kalan Tatların Akılda Kalan Adları, ODTÜ Yayıncılık, Ankara, 2. Basım, 2010, s. 395-396
4) Göksel, Mehmet. Doğal Beslen Genç Kal. Gaziantep Sarıgüllük Lions Kulübü Yayınları, Gaziantep, 2000, s.149.
5) Şenyapılı, a.g.e., s. 396
6) Işın, P. Mary. Osmanlı Mutfak Sözlüğü, KitapYayınevi, İstanbul, 2010, s.303.
7) Samsun Yemekleri, Samsun İlk Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Samsun, 2006, s. 59, 60,61,65,66. 
8) Aktunç, Hulki. Büyük Argo Sözlüğü, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2002, s. 240.
9) Bölge Ağızlarında Atasözleri ve Deyimler, a.g.e., s.182
 

 

Ekleyen:  Gonca TOKUZ
Tarih:  29.1.2015
Yazdır:Yazdır
Eklenen Yorumlar 
Gonca TOKUZ Yazıları
ÖCCE (Kilis)Gonca TOKUZ [ 1.5.2016 Devamı
KUZU KULAĞI BUĞULAMASIGonca TOKUZ [ 15.3.2016 Devamı
KÖLÜK AŞIGonca TOKUZ [ 18.2.2016 Devamı
AYVALI TARAKLIK TAVASI (GAZİATEP)Gonca TOKUZ [ 29.12.2015 Devamı
KABAK TATLISI (SAKARYA)Gonca TOKUZ [ 1.12.2015 Devamı
KELEK TURŞUSUGonca TOKUZ [ 21.10.2015 Devamı
NAKIŞLI DOLMA/ALLI YEŞİLLİ DOLMA (GAZİANTEP)Gonca TOKUZ [ 30.8.2015 Devamı
KEÇİ BACAĞI (Çanakkale-Biga)Gonca TOKUZ [ 10.8.2015 Devamı
KIZARTMA (Kilis)Gonca TOKUZ [ 17.7.2015 Devamı
KABAK OTURTMA (Gaziantep)Gonca TOKUZ [ 11.6.2015 Devamı
TİP (İNCİR) REÇELİGonca TOKUZ [ 8.5.2015 Devamı
YOĞURTMAÇ/YUĞURTMAÇ (Tokat)Gonca TOKUZ [ 30.3.2015 Devamı
ACEM PİLAVI (KAHRAMANMARAŞ)Gonca TOKUZ [ 22.2.2015 Devamı
SARMA VE PODVARAK Gonca TOKUZ [ 8.1.2015 Devamı
KABAK BORANİSİ (Antakya)Gonca TOKUZ [ 11.12.2014 Devamı
AŞÛREGonca TOKUZ [ 3.11.2014 Devamı
BAKLAVA Gonca TOKUZ [ 6.10.2014 Devamı
YEŞİLYURT KÖYÜ VE ÇİÇEK REÇELLERİ Gonca TOKUZ [ 26.8.2014 Devamı
ZERDE Gonca TOKUZ [ 28.7.2014 Devamı
HAYTALYA Gonca TOKUZ [ 7.7.2014 Devamı
MULUHİYE-MOLOHİYA Gonca TOKUZ [ 16.6.2014 Devamı
ZEYTİN BÖREĞİ / ZEYTİN PİDESİ Gonca TOKUZ [ 11.5.2014 Devamı
ÇAĞLA AŞI, ERİK SULUSU.. Gonca TOKUZ [ 27.4.2014 Devamı
PALUZE, PALUDE, PELTE, PELTEŞİN Gonca TOKUZ [ 31.3.2014 Devamı
SAC KÖFTESİ Gonca TOKUZ [ 14.3.2014 Devamı
ŞİVEYDİZ (ŞAVİ BİL DİST) Gonca TOKUZ [ 21.2.2014 Devamı
ZÜNGÜL Gonca TOKUZ [ 10.2.2014 Devamı
KABURGA, EĞE, EĞEĞİ DOLMASI, KALEK Gonca TOKUZ [ 27.1.2014 Devamı
LEBEN, LEBENİYE, KİBBE LEBENİYE, KEL LEBENİYE.. Gonca TOKUZ [ 17.1.2014 Devamı
AYVA AŞI - AYVA YEMEĞİ Gonca TOKUZ [ 3.1.2014 Devamı
TATLARIN BÜYÜLÜ DÜNYASI Gonca TOKUZ [ 3.1.2014 Devamı
Sayfalar : 1  
Yazarlar
Prof. Dr. Anıl ÇEÇEN

KİSSİNGER ULUS DEVLETLERİ SAVUNUYOR
Hüseyin TOPRAK

ÇARPITMA ÇARPIKLIKLAR…
M. Yahya EFE

Yeni ders yılı başlarken…
Nurcan OFLUOĞLU ŞEN

Acımasız zaman…
Orhan SELEN

MİLLİ ÜRÜN ETİMATİK ENGELLENİYOR
Harika ÖREN

SAMSUN GAZİ MÜZESİ
Belma Demir AKDAĞ

AŞKI-SEVGİSİ FARKLI
Nusret KEBAPÇI

ATATÜRK MÜFREDATTAN ÇIKARSA…
Sevgi Ünal

AĞLA ÇOCUK AĞLA
Elveda TANIK

SÜLEYMAN SOYLU’YA UYUŞTURUCU VE FUHUŞU İHBAR EDİYORUM…
Melek Adalet ÖNOL

"yol çekiyor canım"
Mahmut SELÇUK

SELAM OLSUN
Ahmet GÖKSAN

NİYETSİZİN İYİSİ
Metin Mercimek

KİLİS'DE GELENEKLER
Günseli RUMELİOĞLU

HİÇ BİRİMİZ MASUM DEĞİLİZ
Nejat TAŞKIN

RAMAZAN BAYRAMI…
Atilla YÜNCÜOĞLU

DÜNYA İNSAN KAYNIYOR- 100 SENEMİZ KALDI
Münevver ÖZCAN

BİZE GÖREV DÜŞÜYOR
Ahmet BARUTÇU

İNADIN KÖRÜ
Dr. Doğan KUŞMAN

MUTLU MUSUNUZ?
Ayten YAVAŞÇA

Antakya Medeniyetler Korosu Konseri
Mehmet KADIOĞLU

BOŞVER GİTSİN
Şahika ÖNER

MASAL OLUR AŞKLAR!
Oktay ZERRİN

RÜYAMDA BİR NEYZEN OLMUŞTUM GECE
Sevinç ŞİMŞEK

Peki neden AVM ?
Dr. İbrahim ATEŞ

Hicret (Hicri Yılbaşı) ne demek?
Nevin BALTA

“30 AĞUSTOS ZAFER BAYRAMI”NIN ÖNEMİ
Güler Bilkay AYGÜN

15 TEMMUZ 2016
İlknur Bakış

21.Yüzyılda Çocuk Büyütmek
Şükran AYDOĞAN

SORU
Nevin IŞIK

SEVGİLİLER GÜNÜ'NÜN TARİHÇESİ

  

 

 

 
Her Hakkı Saklıdır. Efe'ce Haber Gazetesi © 2008 Tasarım : Linear Yazılım